The Won Ooh Wonderful 101



De Land Rover 101 werd eind zestiger / begin zeventiger jaren van de vorige eeuw, speciaal voor het Engelse leger, ontworpen en dat gebeurde zo precies op maat dat hij nauwelijks bij andere legers in gebruik is genomen. Ik meen dat Luxemburg na de UK de grootste 101 klant was. Ik heb dan ook altijd vermoed dat de 101-order een verkapte steunmaatregel voor de noodlijdende Engelse automobielindustrie is geweest en dat die militairen daar eigenlijk helemaal geen zin in hadden. Dat resulteerde in een eisenpakket waar de honden geen brood van lustten, behalve Land Rover natuurlijk want die moest wel. Of het werkelijk zo gegaan is weet ik niet, maar feit is dat de 101 sterk is op moeilijke onderdelen, maar zwak op de gemakkelijke. Waarschijnlijk ging het lastenboek voornamelijk over minimale bodemvrijheden (254 mm), air transportabiliteit (in zekere zin is de 101 een lightweight), hellingshoeken (60 procent vooruit, opzij iets minder) en laadvermogens (1 ton, maar in dienst opgewaardeerd tot 1,5). Over minder wezenlijke zaken, zoals instappen, zitten en sturen werd in de requirements niet gerept, denk ik. Bij de trotse presentatie van de onlangs gerestaureerde prototype 1, bleek in ieder geval geen der genodigden in staat tot een proefrit. Ze kwamen er niet in.
 
Na de prototypes – gebouwd van 1969 tot 1976 - zijn er nog 2600 exemplaren de fabriek uit gestuiterd. In 1978 waren ze klaar en de klanten op. De 101 bleek niet alleen onverkoopbaar, maar ook nauwelijks geschikt als uitgangspunt voor een nieuwe neusloze Land Rover. Die opvolger (de Llama) is een vroegtijdige dood gestorven om de introductie van de Discovery niet in de wielen te rijden. Dat rijdend achterbalkon kon dan ook dankzij de 101 uitgroeien tot het succes dat Land Rover opnieuw het leven redde, oftewel: zonder de 101 had Land Rover nu allang niet meer bestaan!
 
Meccano
Volgens sommigen is de 101 een combinatie van Meccano met Range Rover onderdelen. Dat klopt natuurlijk niet want hij is van aluminium. De oorspronkelijke bedoeling was dat hij artillerie zou trekken. Een geschikte motor had Land Rover daarvoor eigenlijk nog niet. Ze hebben het geprobeerd met een Ford (vooruitziende blik) 6-cylinder, maar gelukkig kreeg General Motors in die tijd een probleem met hun duikboten. Die bouwen ze daar namelijk ook, ze heten niet voor niets General. Ze hadden alles al, behalve een klein dieselmotortje en die vijf maal gelagerde tweëeneenkwart van Land Rover leek hen wel wat. Ze nodigen Land Rover dus uit voor overleg en tijdens een middagpauze ontdekt een van de twee overgevlogen landrovers een V8, klaar om door de sloper opgehaald te worden. Er lag geeneens een zeiltje over. "Leuk idee, maar veel te klein.", zei hun gastheer. Zo, ongeveer, moet de voorgeboorte van de wereldberoemde Rover V8 verlopen zijn. Via de Stage One en de Range Rover kwam de nieuweling ook in de 101 terecht en hij voldeed. Tijdens militaire oefeningen was het niet ongebruikelijk om een 101 te beladen met 1 ton munitie (echt dan wel nep), 8 soldaten met volle bepakking en de nodige jerrycans met benzine, er een kanon van 1900 kg achter te hangen en vervolgens te gaan terreinrijden over het slagveld.


 
Een andere militaire onhebbelijkheid was het ergens uitsmijten van honderdenen. Hercules vliegtuigen, landingsvaartuigen, helicopternetten, het maakte niet uit, als het slecht was voor carrosserie en chassis dan was het goed. Gelukkig veranderden de strategische inzichten. De kanonnen bleken te klein, werden vervangen en dus kreeg de 101 lichtere taken. De lichtste daarvan was het staan wachten in een mobilisatiecomplex. Zeshonderd van die wachtenden werden rond 1981 omgebouwd tot ambulances. Daar kom ik nog op terug.
 
Voor- en nadelen
Het grootste voordeel van de 101 is dat hij er om schreeuwt om gemodificeerd te worden. De wielen zijn te klein, de V8 te dorstig, de overbrengverhoudingen naadje, de bladveren zijn niet schroevig genoeg, de trommels geen schijf, kortom redenen te over om ergens te beginnen. Waar men begint maakt niet uit, de 101 is als een ketting van gelijk sterke schakels.
 
Een hoorbare demonstratie van dit principe is de 101 rumble, een opvallend gerommel dat optreedt wanneer je bij hogere snelheid het gas loslaat. Bij sommige honderdenen is dat bij 90 km per uur, bij andere bij 70, maar ze hebben allemaal hun rumble-punt. De oorzaak is de hoek die de aandrijfassen met versnellingsbak en differentiëlen maken. Die hoek mag niet meer bedragen dan 10 graden, maar bij de Honderdeen is hij 12. Je kunt er van alles aan doen en dat doen mensen dan ook. Zo is er iemand in Amerika die zijn assen een paar graden gedraaid heeft. Achter ging dat vrij eenvoudig, maar de vooras moest hij in drieën zagen en weer aan elkaar lassen. Zijn rumble is hij kwijt, alleen het olie-verversen is wat bewerkelijker geworden, hoewel. "Zoveel werk is het nou ook weer niet om de vorkheftruck er even voor te rijden om de auto scheef te houden.", zegt hij. Jammer genoeg was er laatst iemand die beweert dat Land Rover de assen weloverwogen niet zelf al gekanteld heeft omdat dan de hoek aan beide kanten van de aandrijfas verschillend zou worden en dat mag absoluut niet. Tja. Als iets te mooi is om waar te zijn dan is dat meestal omdat het te mooi is om waar te zijn.
 
Daarom is het verstandig om die rumble uniek te vinden. Hij hoort er bij, al meer dan 25 jaar. De propshaft rumble is een ingebouwd muziekstukje dat je leert ontwijken. Ik hou mijn 101 origineel. Behalve de lampen natuurlijk, daar zitten nu Hello halogenen in. En de ruitenwissermotor. Ik wil twee snelheden. En ik wil elektronische ontsteking, goede stoelen, betere veiligheidsgordels, leuker kleurtje, andere banden ……
 
Dat waren de voordelen. Nadelen heeft de 101 nauwelijks. Mijn enige klacht betreft de afmetingen. Hij heeft dezelfde wielbasis als een Discovery maar is een volledig balkon korter. Zelfs de Range Rover is hem een tank te groot. De 101 is de kleinste van alle 101 inch Land Rovers. Maar hij lijkt de grootste en dat is dan toch wel weer knap.

Rijcomfort
Het rijcomfort van een 101 is ongeëvenaard. Volgens Benjamin Smith – een Amerikaanse 101 eigenaar die menigmaal met gewone auto’s, Discovery, Series III 88 en 101 dwars door Amerika gereden is – wint de 101 op alle fronten. Hij heeft van zijn 88 een luxe limousine gemaakt. "Ach", verzucht Benjamin na een tocht van 4700 km, "ik weet nu wat je nodig hebt als je met een 101 zo’n lange tocht wilt maken. Therapie."
Behalve de reeds genoemde snelheidsregulerende - en dus comfortverhogende - rumble, hebben Honderdenen ook nog een mechaniek om de motor te sparen zolang die nog niet op bedrijfstemperatuur is. Inmiddels heeft de Defender TD5 dat ook, maar dat is 25 jaar later. Honderdenen doen het zonder zwaartepuntverlagende computer onder de passagiersstoel, ze doen het nog gewoon met hun 900x16 Bargrips. Die zijn namelijk inwendig met nylon weefsels verstevigd en - zoals iedere travestiet en de meeste dames maar al te goed weten - nylon verhardt als het koud is. Niet alleen brult en stottert een Honderdeen op winterse ochtenden, hij galoppeert er ook nog bij. Dat duurt gelukkig nooit lang, nog geen tien liter benzine verder is de V8 meestal al warm en zijn de banden weer rond.

Prestaties
De topsnelheid van een 101 is 79 m.p.h. (128 km/uur) en het streefverbruik is 1:5 liter/km, althans volgens het boekje en in GS uitvoering. Er zijn mensen die beweren dat deze waarden in de praktijk ook haalbaar zijn - niet gelijktijdig, natuurlijk -, maar dat is een hele kleine minderheid. Hij heet Pimmie en heeft zijn 101 nog niet zo lang. 
 
Terreinvaardigheid
De wegligging is uitstekend, vooral waar de weg weg is. Een extreem voorbeeld daarvan biedt "The Animal" van Andreas Pfau. Andreas heeft zijn 101 voorzien van een Detroit Locker in de achteras. Honderdenen zijn namelijk net mannetjeshonden. Ze tillen te pas en te onpas een achterpoot op. En een voorpoot. Ze staan het liefst op twee poten want dan staan ze het vastst. Met een Detroit Locker heb je dat niet, beweert Andreas enthousiast en hij heeft gelijk. Hij komt in het terrein een stuk verder dan vroeger en valt dan om. Gelukkig heeft hij een rolkooi waar hij ook trots op is en dat is ook wel nodig ook.


 
Volgens velen is de 101 de ultieme terrein Land Rover. Spectaculair is hij in ieder geval. Neusloos terrein rijden is een intensieve ervaring. Wat met een gewone Land Rover een nietszeggende kuil is, wordt met een 101 een groene vlakte met hele grote madelieven. Pas op het moment dat je die fascinerende bloemenzee met je ruitenwissers dreigt te ontwortelen, richt je 101 zich op en verdwijnt het natuurschoon in de diepte. Dat is wel wat anders dan zo’n domme neus met een reservewiel er op.
Prijzen
Tot een jaar of twee geleden kostte een goede GS (zeg maar soft top) tussen de 3500 tot 5000 pond. De radio wagens waren zo’n 1500 pond duurder. De andere hard tops (Vampires, ambulances e.d.) gingen voor minimaal 7000 pond door de toonbank. Dat is inmiddels veranderd omdat de laatste Honderdenen in 1999 massaal zijn afgedankt. Dat betekende dat de markt overspoeld werd door 600 ambulances, waarvan 400 van het Rijnleger en dus links gestuurd. Dat had een drastisch effect op de prijs van 101-en, vooral van LHD ambulances. Inmiddels zijn de prijzen weer aan het stijgen en een goede ambulance kost nu zo’n 2500 pond. Mindere exemplaren vanaf 1000 pond.
 
Marsmannetjes en doodshoofden

Van de 101 LHD ambulances is een redelijk deel bij Nederlandse handelaren terecht gekomen en vermoedelijk zijn er in Nederland meer 101 ambulances dan alle andere uitvoeringen bij elkaar. Dat komt omdat de ambulance zo aansluit bij onze volksaard. Men neme de beste terreinrijdende Land Rover en bouwe daar een hoge, topzware, veel te brede bak van ongeveer 1 ton bovenop en ziedaar: de 101 Poldermodel. Een onding op de weg en een onding in het terrein. Wonderful! Voor nog geen 11.000 gulden heb je er een, compleet met BTW, kenteken, dubbele hefinstallatie en een V8-aangedreven compressor om passagiers te beademen en je banden op te pompen. Als bonus krijg je er – uitsluitend op de linksgestuurde modellen - een kunstwerk bij. Een doodshoofd dan wel een buitenaardse kop, uitgevoerd in NATO groen en NATO zwart, talentvol geschilderd op de achterdeuren. Waarschijnlijk als groet aan al die achterliggers tijdens die eindeloze reisjes langs de Rijn….

PaNiek



   

Eerste publicatie in de Info, clubblad van de Land Rover Club Holland, 2001.

 

The Won Ooh Wonderful 101

De Laro Internet trilogie
Deel 1

De Laro Internet trilogie
Deel 2

De Laro Internet trilogie
Deel 3

De Laro Internet trilogie
Deel 4

Regel één